محمد بن عبد الله بن عمر

مقدمه 40

خلاصهء سيرت رسول الله ( ص )

در ذيل اين عنوان‌ها پس از عبارت قال ابن إسحاق يا قال ابن هشام ، در بسيارى از موارد ، قبل از آوردن متن خبر ، سلسلهء سند آن مىآيد كه شامل نام يك يا چند نفر راوي است . بنابراين ، كتاب سيرهء ابن هشام شامل دو گونه سلسلهء سند است : يكى از ابن إسحاق وديگرى از ابن هشام . چنان كه مىدانيم ، اشخاصى كه ابن إسحاق از ايشان نقل خبر كرده از مشاهير دانشمندان مدينه بوده‌اند ، مگر چند نفرى ؛ وكساني كه ابن هشام از ايشان نقل خبر كرده است از علماى بصره وكوفه . فهرست رجال سند ابن إسحاق وابن هشام بعدا خواهد آمد . از ملاحظهء محتواى كتاب سيرة النبوية ، مىتوان مشخص كرد كه ابن هشام چه مطالبى را به گفته‌هاى ابن إسحاق افزوده ، ولى نمىتوان از آنچه حذف كرده است بتفصيل اطلاع پيدا كرد . در اين باره أو فقط گفته است كه براي رعايت جانب اختصار ، آنچه را كه از گفته‌هاى ابن إسحاق در آن ذكرى از پيغمبر أكرم صلعم نبوده ، وآيه‌اى از آيات قرآن مجيد دربارهء آن نازل نشده ، وآنچه ناخوشايند بوده ، ويا بكّائى به روايت آن صريحا اقرار نكرده ، واشعارى كه دربارهء آن‌ها شك وترديد وجود داشته است ، در اين سيره نياورده است . « 1 » بنابراين ، ابن هشام مقدارى از روايات ابن إسحاق را ، بنابر حدودي كه ذكر كرديم ، در كتاب خود نياورده است . سياق كلام ابن هشام در ابتداى سيره از اين قرار است كه بعد از فقرهء مربوط به عنوان أول كتاب وپس از عبارت قال ابن هشام ، بدون ذكر نام بكّائى وابن إسحاق ، بلافاصله سلسلهء نسب پيغمبر أكرم صلعم را كه با نام آن حضرت آغاز وبه آدم أبو البشر ختم مىشود ، آورده ومىگويد كه اين سلسله نسب همان است بكّائى از ابن إسحاق روايت كرده است ؛ ودر فقرهء بعدى دوباره پس از آوردن عبارت قال ابن هشام ، مىگويد كه در اين كتاب ، اخبار إسماعيل بن إبراهيم خليل اللّه وپدران پيغمبر أكرم صلعم را ذكر خواهد كرد ، وآنچه را كه مربوط به اين افراد نيست ، به لحاظ رعايت جانب اختصار ، ترك خواهد نمود وسپس به نقل سيرهء رسول أكرم صلعم خواهد پرداخت . از اينجا به بعد روايات ابن إسحاق در تفصيل سلسلهء نسب شروع مىشود وپس از تسميهء فرزندان دوازده‌گانهء إسماعيل ، ذكر نام كساني كه در نسب پيغمبر أكرم داخل مىشوند ، وپاره‌اى از وقايع زندگانى ايشان وخصوصا زناشويىهايى كه سبب پيوند قبايل با يكديگر وانشعابات

--> - داراى دو نصف است كه تقريبا با دو مجلد طبع ووستنفلد تطبيق مىكند . ابن الوزير المغربي نيز سيره را مانند قرآن به سى جزء تقسيم كرده بوده است ( - ص 81 ، مقدمهء سيرت رسول اللّه صلعم ) . ( 1 ) . براي تفصيل بيشتر - مقدمهء سيرت رسول اللّه ، ص 49 - 53 .